Zestaw lavabo niklowany polerowany — dzbanek 16 cm z uchem i misa 12,5 cm 32-792 / 32-793

Zestaw do lavabo - niklowane naczynia do obmycia rąk kapłana w czasie Eucharystii: dzbanek wysokości 16 cm i misa średnicy 12,5 cm. Pojemność dzbanka — 0,25 litra, misy — 0,15 litra. Wykończenie niklowane polerowane, kolor srebrzysty.

Zestaw służy do obrzędu lavabo, który wypada w połowie Mszy, po przygotowaniu darów. Diakon lub ministrant polewa wodą palce celebransa nad misą, a kapłan wypowiada po cichu werset Psalmu 51: „Obmyj mnie, Panie, z mojej winy i oczyść mnie z grzechu mojego".

Ręczniczek (manutergium) sprzedawany jest osobno.

Nikiel nie matowieje od wilgoci. Mosiądz tak.

Mosiądz ma kolor złocisty, nikiel — srebrzysty. Różnica estetyczna jest oczywista z jednego spojrzenia. Różnica materiałowa ujawnia się dopiero w praktyce zakrystyjnej, po kilku miesiącach używania.

Powłoka niklowa na mosiądzu powstaje metodą galwaniczną — na surowy korpus mosiężny nakłada się warstwę niklu o grubości zwykle 5–25 mikrometrów. Warstwa ta odgradza stop miedzi i cynku od tlenu i wilgoci powietrza. Mosiądz, nawet polerowany do lustrzanego blasku, w kontakcie z powietrzem stopniowo utlenia się i pokrywa patyną — ciemnieje na krawędziach, matowieje we wnętrzu, wymaga pasty do polerowania raz lub dwa razy do roku. Nikiel takiego cyklu konserwacyjnego nie ma.

Konsekwencje praktyczne są trzy. Pierwsza dotyczy miejsca przechowywania. Zestaw niklowany można zostawić na stałe na kredensji, w widocznym miejscu w prezbiterium. Mosiądz polerowany zwykle chowa się do szafy zakrystyjnej po każdym użyciu.

Druga konsekwencja: obrzędy zewnętrzne. Procesja Bożego Ciała, Msza polowa na cmentarzu w Dzień Zaduszny, Msza pasterska na dziedzińcu domu parafialnego — naczynia narażone są na rosę, mgłę, drobny deszcz. W takich warunkach mosiądz polerowany pokrywa się widoczną patyną w ciągu kilku tygodni. Nikiel zachowuje lustrzaną powierzchnię.

Trzecia konsekwencja: czyszczenie. Miękka bawełniana ściereczka, letnia woda, delikatne mydło. Żadnej pasty. Żadnego polerowania.

Nikiel ma jedno ograniczenie. Powłoka, chociaż twarda, jest cienka. Czyszczenie proszkami ściernymi, drucianą gąbką lub pastami z drobnym ścierniwem z biegiem lat ją ściera. Po kilkudziesięciu latach bardzo intensywnego użycia mogą pojawić się miejsca, w których spod niklu prześwituje mosiężny, żółtawy ton — najczęściej na krawędzi dziobka, wewnętrznej stronie ucha i na stopce. W normalnym użytkowaniu parafialnym — kilka obrzędów lavabo tygodniowo, mycie ręczne — proces jest tak powolny, że przez kilka dekad pozostaje niewidoczny.

Drugie ograniczenie dotyczy środków chemicznych. Nikiel jest obojętny wobec typowych kwasów kuchennych (ocet, sok z cytryny) w krótkim kontakcie. Ale chlor, silne kwasy przemysłowe i stężony amoniak — reagują z niklem i uszkadzają powłokę. W praktyce zakrystyjnej nie ma okazji takiego kontaktu, ale warto wiedzieć przed pierwszym czyszczeniem.

Szesnaście centymetrów to dzbanek podręczny

Dzbanek wysokości 16 cm nie jest wyłącznie dzbankiem uroczystym zarezerwowanym na wizytację biskupią. Mieści się na półce kredensji obok ampułek, waży około 600 gramów razem z misą, ministrant w wieku licealnym utrzyma go jedną ręką przez pięć minut obrzędu.

Pojemność 0,25 litra wystarcza na kilkanaście obmyć rąk bez dolewania. W praktyce celebrans zużywa na jedno lavabo około 50–80 ml. Większe dzbanki spotyka się w celebracjach pontyfikalnych, gdzie obrzęd obmycia rąk jest rozbudowany i gdzie uczestniczy więcej koncelebransów.

Ten rozmiar wchodzi do użycia tam, gdzie parafia chce mieć obrzęd lavabo widoczny z ławek — w niedziele, w święta nakazane, na odpustach, podczas Mszy szkolnych pierwszopiątkowych i prymicyjnych. Ampułka i mała miska wystarczą w dniu powszednim; zestaw pełnowymiarowy pracuje tam, gdzie pełen obrzęd wpisuje się w stały rytm niedzielny.

Parafie większe, które chcą oddzielić zestaw powszedni od zestawu na najwyższe uroczystości, używają dwóch kompletów: tego rozmiaru (16 cm) do niedziel i świąt, oraz zestawu większego — do bierzmowania, konsekracji ołtarza, Mszy krzyżma, Mszy z biskupem. Większy zestaw dostępny jest w naszym sklepie zarówno w wykończeniu złoconym, jak i srebrzystym.

Obrzęd lavabo: od czynności higienicznej do aktu pokuty

Najstarszy zachowany opis Mszy rzymskiej — Ordo Romanus I z końca VI wieku — podaje obmycie rąk celebransa jako czynność praktyczną bez modlitwy. Ręce były zabrudzone od chleba, wina i mąki przyniesionych w darze ofiarnym przez wiernych, obmywano je więc przed Kanonem ze względów higienicznych.

Symboliczne obmycie przed modlitwą należało w tym czasie do tradycji wschodniej i galijskiej — wspomina o nim Tertulian w III wieku, Traditio Apostolica w IV, ale do liturgii rzymskiej wchodzi jako akt pokutny dopiero w XIV stuleciu, z wersetem Psalmu 25 („Umywam ręce moje pośród niewinnych"). Reforma po Soborze Watykańskim II zamieniła ten werset na Psalm 51,4: „Obmyj mnie, Panie, z mojej winy i oczyść mnie z grzechu mojego". Modlitwa wypowiadana jest po cichu (submissa voce) — jest osobistym aktem pokuty kapłana przed wejściem w Modlitwę eucharystyczną, nie elementem proklamacji wspólnotowej.

Specyfikacja

• Materiał: mosiądz pokryty powłoką niklową metodą galwaniczną
• Dzbanek: wysokość 16 cm, średnica brzuśca 8 cm, pojemność 0,25 litra
• Misa: średnica 12,5 cm, wysokość 2,7 cm, pojemność 0,15 litra
• Waga zestawu: 600g 
• Wykończenie: niklowane polerowane do lustrzanego blasku
• Kolor: srebrzysty
• Ornament dzbanka: tłoczony pas z motywem liści winorośli na szyjce 
• Skład zestawu: dzbanek + misa (ręczniczek liturgiczny sprzedawany osobno)
• Przeznaczenie: obrzęd obmycia rąk podczas Mszy świętej (lavabo)

Co warto wiedzieć

Wykończenie złocone czy niklowane — który zestaw wybrać?

Kwestia estetyki parafialnej i warunków użycia. Złocony mosiądz ma cieplejszy, bardziej tradycyjny ton — pasuje do wystroju neobarokowego i neogotyckiego, do paramentów liturgicznych w odcieniach złotych i czerwonych. Niklowany ma ton chłodniejszy, srebrzysty — harmonizuje z wystrojem modernistycznym i z paramentami w odcieniach fioletu i błękitu. Różnica praktyczna: nikiel nie matowieje od wilgoci i wytrzymuje obrzędy zewnętrzne. Parafia, która często organizuje procesje, Msze polowe lub używa zestawu na cmentarzach, wybiera nikiel. Parafia, która ceni bogactwo wizualne wnętrza i korzysta z zestawu wyłącznie w prezbiterium, może wybrać złocony mosiądz, akceptując konieczność corocznego polerowania.

Czy nikiel to to samo co srebro?

Nie. Srebro to metal szlachetny, nikiel — metal techniczny pospolity. Wizualnie oba mają srebrzysty kolor i lustrzany połysk po polerowaniu, ale różnią się ceną (srebro jest kilkanaście razy droższe), ciężarem właściwym (srebro znacznie cięższe), oraz zachowaniem w czasie (srebro ciemnieje od siarki zawartej w powietrzu; nikiel — nie). W liturgii katolickiej naczynia lavabo nie muszą być wykonane z metalu szlachetnego, bo nie stykają się z Najświętszymi Postaciami. Nikiel jest praktyczną, ekonomiczną i trwałą alternatywą, która wizualnie daje efekt srebrnego zestawu przy znacznie niższym koszcie.

Czy zestaw nadaje się do procesji Bożego Ciała i Mszy polowych?

Tak. To jest jego przewaga nad wersją złoconą. Nikiel nie reaguje z wilgocią powietrza, rosą ani drobnym deszczem — powierzchnia zachowuje lustrzany połysk także po obrzędach wykonanych na zewnątrz. Po powrocie do zakrystii wystarczy opłukać naczynia letnią wodą i wytrzeć do sucha. Jedyne ograniczenie: unikać ustawiania mokrego dzbanka na zimnym kamiennym podłożu przy ujemnych temperaturach — powłoka niklowa wytrzymuje mróz, ale różnice temperatur mogą powodować kondensację wewnątrz naczynia.

Co jeszcze potrzeba, aby skompletować zestaw do użycia?

Manutergium — lniany ręczniczek liturgiczny. W naszym sklepie jest dostępny osobno, w kilku wariantach: bez haftu, z prostym haftem krzyżowym oraz z monogramem IHS. Do zestawu niklowanego dobrze dopasowuje się manutergium białe bez haftu lub z dyskretnym haftem białym na białym — srebrzysty ton naczyń zestawia się z każdym kolorem liturgicznym na ołtarzu.