Ikona św. Maria Egipcjanka — pustelnica i pokutnica

Maria Egipcjanka po siedemnastu latach rozwiązłego życia w Aleksandrii spędziła resztę życia — kilkadziesiąt lat — na pustyni za Jordanem, w samotności, poście i modlitwie. Ta ikona pokazuje ją tak, jak zapamiętała ją tradycja: wychudzoną latami pokuty, z siwymi włosami opadającymi na ramiona, owiniętą płaszczem, boso na pustynnych skałach. Wokół centralnej postaci umieszczono sceny z jej życia (tzw. klejma), które opowiadają całą historię nawrócenia.

Dlaczego św. Maria Egipcjanka jest tak ważna w chrześcijaństwie?

Maria Egipcjanka to najczęściej przywoływany w Kościele obraz radykalnego nawrócenia — dowód, że nie ma grzechu, którego pokuta nie może odwrócić. Punktem zwrotnym była pielgrzymka do Jerozolimy: gdy chciała wejść do bazyliki, by uczcić Podwyższenia Krzyża, niewidzialna siła kilkakrotnie zatrzymała ją w progu. Zrozumiała, że powstrzymuje ją własne życie w grzechu. Po głębokiej modlitwie i skrusze zdołała wejść, ucałowała relikwie Krzyża i odeszła na pustynię, biorąc ze sobą trzy chleby.

W tradycji wschodniej jej postać ma stałe miejsce w Wielkim Poście. Piąta Niedziela Wielkiego Postu jest w Cerkwi poświęcona św. Marii Egipskiej, a jej żywot czytany jest w czwartek piątego tygodnia Postu podczas nabożeństwa z Wielkim Kanonem. Dla katolika jest patronką pokutników — świętą od nowego początku.

Dla kogo ta ikona będzie najlepszą pomocą w modlitwie?

Ikona św. Marii Egipcjanki towarzyszy przede wszystkim tym, którzy przeżywają nawrócenie albo chcą je zacząć. Bywa wsparciem w rachunku sumienia, przed spowiedzią i w czasie Wielkiego Postu, gdy pokuta i post stają się codzienną praktyką. Maria jest patronką pokutujących, a tradycyjnie także osób wychodzących z życia w grzechu i — co mniej znane — aktorów. Sprawdza się jako dar dla kogoś, kto podejmuje trud wewnętrznej przemiany, i jako obraz do domowego kącika modlitwy.

Co przedstawia ta ikona? Symbole, które można na niej rozpoznać

To ikona hagiograficzna (ze scenami z życia): w centrum stoi święta, a dokoła, w polach zwanych klejmami, rozpisano kolejne wydarzenia jej historii. Taki typ ikony Marii Egipcjanki był popularny od XVII wieku, zwłaszcza w dziewiętnastowiecznej Rosji.

Postać centralna niesie kilka czytelnych znaków. Wychudzone ciało i długie siwe włosy to lata surowej pokuty i postu na pustyni. Ciemny płaszcz okrywający sylwetkę nawiązuje do okrycia, o które — jak podaje żywot — poprosiła, gdy jej własna odzież rozpadła się przez dziesięciolecia na pustyni. Bose stopy na skałach to pustynia zajordańska, miejsce jej samotności. Ręce skrzyżowane na piersi wyrażają pokorę i przyjęcie. Złote tło, kładzione ręcznie płatkami, w tradycji ikony oznacza Boże światło i wieczność.

W scenach wokół rozpoznać można kolejne etapy jej życia: modlitwę przed wejściem do jerozolimskiej bazyliki i oddanie czci drzewu Krzyża Świętego, przeprawę przez Jordan, spotkanie z mnichem Zosimą na pustyni, spowiedź i przyjęcie Komunii z jego rąk, a wreszcie pogrzeb, w którym — według hagiografii — pomógł lew, wykopując grób dla wychudzonego ciała pustelnicy.

„Nie gardź mną, grzesznicą, Zbawicielu, lecz przyjmij mnie pokutującą" — z tradycji wielkopostnej związanej z Marią Egipcjanką 

Jak wykonana jest ta ikona?

Ikonę wykonano z drewna dobieranego w staranny sposób. Na deskę nakładane jest ręcznie złoto płatkowe, a następnie, unikalną technologią nanoszenia obrazu na drewno, na złoconą powierzchnię trafia wizerunek. Niejednolity odcień i nieregularna powierzchnia złocenia są zjawiskiem naturalnym — wynikają z właściwości materiału i ręcznego wykonania. Do każdej ikony dołączony jest certyfikat autentyczności, a całość pakowana jest w estetyczne pudełko. Produkt polski.

Co warto wiedzieć

Kim była św. Maria Egipcjanka?

Urodzoną w Egipcie pustelnicą z przełomu IV i V wieku. Po latach grzesznego życia nawróciła się w Jerozolimie i spędziła resztę życia na pustyni za Jordanem, w poście i pokucie.

Czyją jest patronką?

Pokutujących i nawracających się grzeszników, a według tradycji także aktorów.

Dlaczego jej wizerunek związany jest z Wielkim Postem?

W tradycji wschodniej piąta niedziela Wielkiego Postu poświęcona jest jej pamięci, a żywot świętej czytany jest w piątym tygodniu Postu jako wzór pokuty.

Co oznacza lew na scenach ikony?

Według żywotu lew pomógł mnichowi Zosimie wykopać grób dla zmarłej pustelnicy — stąd jego obecność w scenie pogrzebu.

Czy to ikona odpowiednia dla katolika?

Tak. Maria Egipcjanka czczona jest zarówno w Kościele katolickim, jak i prawosławnym; jest patronką pokutników wspólną dla obu tradycji.

Który rozmiar wybrać?

Mniejsze (10,5×14 i 12×16 cm) sprawdzają się jako ikona podróżna lub do osobistego kącika modlitwy; większe (17×23 i 30×40 cm) lepiej eksponują sceny z życia i nadają się na ścianę.

Data aktualizacji: 6 lipca 2026