Dzisiejsze zmagania w wierze - ks. Jerzy Szymik - Zeszyty Formacji Duchowej nr 111

„Dzisiejsze zmagania w wierze" ks. Jerzego Szymika to 111. numer Zeszytów Formacji Duchowej — kwartalnika wydawanego przez Centrum Formacji Duchowej Salwatorianów w Krakowie.

Numer zawiera sześć konferencji i trzy homilie wygłoszone w ramach rekolekcji formacyjnych. Materiał powstawał kilka lat — Szymik zaczął od lektury prawie trzech tysięcy stron pism Josepha Ratzingera w pięciu woluminach Opera Omnia, równolegle modlitwa Veni, Sancte Spiritus i różaniec.

Z tego wyrosły konferencje i homilie, które trafiły teraz w formie drukowanej do rąk czytelników.

O czym mówi ten numer — i skąd diagnoza

Szymik stawia diagnozę wprost: choroba naszych czasów to nie zewnętrzna agresja wobec Kościoła, ale wewnętrzne zatrucie — świat, który wszedł do środka i forsuje tam swoje kryteria. Punktem wyjścia jest klasyczna scena biblijna z Łk 17, potem Wieża Babel, potem Miasto Nierządnica z Izajasza. To nie jest historyczna archeologia — Szymik zestawia każdy z tych biblijnych symboli z precyzyjnie wskazanymi zjawiskami XXI-wiecznej kultury i Kościoła.

Diagnoza kultury zajmuje pierwsze połowę numeru i opiera się na dwóch filarach: własnej obserwacji i Ratzingerze. Szymik cytuje go obsesyjnie — z numeru strony Opera Omnia, z datą wykładu, czasem w oryginale po niemiecku. Nie po to, żeby zaimponować aparatem naukowym. Po to, żeby pokazać, że Benedykt XVI widział to wszystko dziesiątki lat temu: w 1958 roku, w 1977, w 1980, w 1991 w Regensburgu. I że każda z tamtych diagnoz jest dzisiaj jeszcze trafniejsza.

Druga połowa jest propozycją odpowiedzi. Nie triumfalistyczną. Wiara jako pokora. Jako nadzieja na nieśmiertelność miłości. Jako gotowość na zmaganie — bez szukania zewnętrznych znaków i jednoznaczności, której świat nie da. Szymik kończy trzema figurami: Janem Chrzcicielem w więzieniu, Tomaszem z Akwinu przed Ukrzyżowanym i austriacką matką jedenaściorga dzieci, która w ostatnich minutach życia napisała na pocztówce: „Uczyń ze mną, co chcesz, tylko spraw, abym Cię całkowicie kochała".

Styl — co to za lektura

Szymik pisze po teologu i po poecie jednocześnie. Konferencje mają śródtytuły, cytaty w przypisach, odwołania do Soboru Watykańskiego II, Jana Pawła II i Ratzingera. Ale między tymi akapitami pojawiają się zdania, które pracują inaczej: krótkie, diagnostyczne, niekiedy ironiczne. „That's happening" — pisze Szymik o sekularyzacji. „Libleftowa" — to jego neologizm na trującą syntezę liberalizmu i neomarksizmu, którą dostrzega w akademii. Do własnych komentarzy dorzuca nawiasowo: [!!!– J.S.] albo [uwaga: nie świat przeciwko Kościołowi, ale świat w Kościele przeciwko Kościołowi! – J.S.]

Trzy z dziesięciu tekstów to homilie — i są wyraźnie oznaczone. Szymik zaznacza wprost, że „Zatrucie dusz", „Chrzciciel" i „Płaczący Król" są zapożyczone merytorycznie, strukturalnie i językowo z Ratzingera (konkretnie z wykładów i rozważań podanych z tytułem i datą). To rzadka i uczciwa forma: rekolekcjonista oddający głos teologowi, którego uznaje za mistrza.

Co widzimy między okładkami

Jeden cytat z numeru, który kondensuje projekt całości. W 1871 roku kardynał Newman napisał: „z głębin naszych metropolii obudzi się (...) klasa, która będzie bardzo liczna i pozbawiona wiary, i właśnie ona będzie nowym biczem Boga". Szymik przytacza to i dodaje własną aktualizację: dzisiaj ta klasa to już nie proletariat, ale wykształcona, wystarczająco liczna i mocna klasa pozbawiona wiary, budująca na kampusach i w redakcjach. Proroctwo sprzed 155 lat.

Na okładce: zniszczone drewniane schody wspinające się po skale. Bez metaforycznego komentarza ze strony redakcji — wystarczające.

Co warto wiedzieć

Dla kogo jest ten numer?

Kapłani i diakoni: trzy homilie nadają się do bezpośredniego użycia kaznodziejskiego lub jako materiał do przygotowania własnego kazania o kryzysie wiary i jej obronie. Konferencje dają zaplecze intelektualne na poziomie akademickim — Szymik prowadzi przez Ratzingera, Jana Pawła II i Ojców Kościoła w sposób przyswajalny, nie encyklopedyczny. Formatorzy i prowadzący dni skupienia: gotowy szkielet rekolekcji o zmaganiach z wiarą. Osoby konsekrowane i świeccy z ukształtowaną formacją: lektura wymagająca uwagi, wynagradzająca ją.

Czy trzeba znać Ratzingera, żeby czytać ten numer?

Nie. Szymik cytuje go z podaniem kontekstu — czytelnik bez znajomości Opera Omnia traci aparat naukowy, ale nie traci myśli. Znajomość choćby „Wprowadzenia w chrześcijaństwo" lub „Jezusa z Nazaretu" ułatwia odbiór, ale nie jest warunkiem. Ten numer może być pierwszym kontaktem z myślą Ratzingera jako teologa formacji, nie tylko jako papieża.

Czy to są aktualne rekolekcje, czy tekst archiwizowany?

Konferencje wygłoszone zostały w Centrum Formacji Duchowej Salwatorianów w Krakowie; Szymik zaznacza, że praca nad nimi trwała kilka lat. Publikacja ukazuje się w numerze wiosennym 2026. Format Zeszytów zakłada, że drukowane konferencje zachowują formę mówioną — są czytane, nie słuchane, ale strukturę rekolekcji widać.

Czym różni się ten numer od poprzednich?

Poprzedni numer (110/2026, zima) napisał Mateusz Hinc OFM Cap i dotyczył dojrzewania do wyboru. Numer 107/2025 to kard. Grzegorz Ryś o Kościele w zmaganiu — tematycznie zbliżony, ale pisany z innej pozycji: duszpasterskiej, nie teologiczno-kulturowej. Szymik wnosi w ten temat Ratzingera i własne poetycko-teologiczne pióro. W przygotowaniu: numer letni 112/2026 — kard. Luis Antonio Tagle o nadziei.

Wydawnictwo Salwator, Kraków, © 2026. Redaguje Centrum Formacji Duchowej, Salwatorianie — Kraków. Redaktor naczelny: ks. Krzysztof Wons SDS.