Dzwonki ołtarzowe poczwórne czterotonowe pozłacane 0613

Cztery dzwonki, cztery różne tony — i dokładnie o to chodzi. Dzwonki ołtarzowe poczwórne czterotonowe z pracowni Calix składają się z czterech dzwonków o różnej średnicy osadzonych na krzyżowym uchwycie z rączką.

Każdy dzwonek wydaje inny ton, ponieważ im większa średnica czaszy, tym niższy dźwięk. Kiedy ministrant podnosi dzwonki i jednym ruchem nadgarstka wprawia je w ruch, cztery serca uderząjące w cztery różne czasze dają akord — nie pojedynczy dzwonek, lecz pełne, wielowarstwowe brzmienie, które niesie się po nawie i natychmiast odróżnia się od każdego innego dźwięku w kościele.

Dzwonki poczwórne Calix są wykonane z mosiądzu pokrytego trwałym pozłoceniem w polskiej pracowni brązowniczej.

To brzmienie nie jest przypadkowe. Dzwonki ołtarzowe poczwórne czterotonowe mają za zadanie przebić się przez ciszę, ale też przez śpiew — bo ministrant dzwoni nimi nie tylko w ciszy prezbiterium, lecz nierzadko w momencie, gdy chór śpiewa aklamację lub wierni odmawiają modlitwy. Jednotonowy dzwonek w takim kontekście ginie. Czterotonowy akord zostaje usłyszany.

Kiedy dokładnie ministrant dzwoni dzwonkami podczas Mszy Świętej?

Punkt 150 Ogólnego Wprowadzenia do Mszału Rzymskiego (OWMR) mówi, że ministrant daje znak dzwonkiem przed konsekracją, aby wierni przyjęli postawę klęczącą, oraz podczas ukazania Świętych Postaci — zgodnie ze zwyczajem miejscowym.

W polskiej praktyce, opartej na przepisach Krajowej Komisji Duszpasterskiej Liturgicznej Służby Ołtarza, dzwonki ołtarzowe są używane w następujących momentach: trzykrotne uderzenie przed epiklezą (gdy kapłan wyciąga ręce nad darami), trzy uderzenia w dłuższych odstępach podczas podniesienia Hostii, potrójne krótkie uderzenie przy przyklęknięciu po podniesieniu, trzy uderzenia w dłuższych odstępach podczas podniesienia Kielicha, potrójne krótkie uderzenie przy przyklęknięciu po podniesieniu, trzykrotne uderzenie po „Baranku Boży", potrójne krótkie uderzenie przy przyklęknięciu przed Komunią, oraz potrójne krótkie uderzenie po zamknięciu tabernakulum.

Każdy z tych momentów wymaga od ministranta innej dynamiki — i tu dzwonki czterotonowe dają przewagę, ponieważ pozwalają na zróżnicowanie brzmienia samą siłą ruchu nadgarstka.

Czym dzwonki ołtarzowe różnią się od gongu?

Dzwonki ołtarzowe i gong pełnią w liturgii uzupełniające się funkcje, ale nie są zamienne. Gong (metalowa czasza na stopce, w którą ministrant uderza drewnianą pałką) daje pojedynczy, głęboki, rezonujący dźwięk — stosowany jest do wyróżnienia momentu przeistoczenia, szczególnie w dużych kościołach, gdzie potrzebny jest mocny akcent akustyczny.

Dzwonki ołtarzowe poczwórne służą do sygnalizowania zmiany postaw (wstań, klęknij) i zaznaczania kolejnych etapów modlitwy eucharystycznej. W wielu parafiach gong i dzwonki współistnieją: gong uderza przy podniesieniu, a dzwonki sygnalizują epiklezę i momenty przyklęknięcia. Wybór zależy od tradycji parafii i wielkości świątyni.

Dlaczego cztery dzwonki, a nie trzy?

Liczba dzwonków w zestawie ołtarzowym nie jest regulowana przepisami liturgicznymi — OWMR mówi o „znaku dzwonkiem", nie o liczbie dzwonków.

W praktyce różnica między zestawem trzytonowym a czterotonowym jest akustyczna: czwarty dzwonek (największy) dodaje najniższy ton, który nadaje brzmieniu głębię i nośność. W małej kaplicy wystarczą trzy dzwonki. W kościele parafialnym o nawie dłuższej niż 20 metrów czwarty ton sprawia, że dźwięk dociera do ostatnich ławek bez konieczności agresywnego potrząsania — ministrant może dzwonić spokojnym, kontrolowanym ruchem, a brzmienie i tak poniesie się po przestrzeni.

Sprawdziliśmy

Dzwonki poczwórne Calix wzięliśmy do ręki i pierwsza rzecz, którą sprawdziliśmy, to balans: czy dzwonki nie przechylają się na jedną stronę, gdy ministrant trzyma je za rączkę. Przy czterech dzwonkach różnej wielkości niesymetryczne rozłożenie ciężaru jest realnym problemem w tańszych zestawach — tutaj krzyżowy uchwyt rozkłada masę równomiernie i dzwonki wiszą prosto.

Dźwięk: przy jednym, krótkim ruchu nadgarstka cztery tony mieszają się w czysty akord bez zgrzytów i „blachy". Największy dzwonek daje wyraźnie niższy ton od trzech pozostałych, co potwierdza rzeczywistą czterotonowość (w tańszych zestawach dzwonki bywają zbliżonej wielkości i dają niemal identyczny ton mimo etykiety „czterotonowe"). Pozłocenie jest spójne z innymi produktami Calix, które testowaliśmy (tron pod monstrancję, mała monstrancja) — lustrzane, równomierne, bez przebarwień. Rączka jest wygodna nawet dla mniejszej dłoni ministranta.

Unikalny fakt o dzwonkach liturgicznych

Dzwonki ołtarzowe milkną raz w roku: od hymnu Gloria na Mszy Wieczerzy Pańskiej w Wielki Czwartek aż do Gloria podczas Wigilii Paschalnej w Wielką Sobotę. W tym okresie — zwanym Triduum Sacrum — dzwonki są zastępowane drewnianymi kołatkami. Powrót dzwonków przy Gloria w Wigilię Paschalną jest jednym z najbardziej poruszających momentów roku liturgicznego — po trzech dniach ciszy metalowe brzmienie wraca razem ze światłem paschału, a w wielu polskich parafiach wierni czekają na ten moment ze wzruszeniem, bo oznacza on jedno: zmartwychwstanie.

Sklep e-religijne.pl specjalizuje się w akcesoriach liturgicznych i oferuje zarówno dzwonki ołtarzowe, jak i drewniane kołatki wielkopostne — komplet na cały rok liturgiczny.

W pigułce

Może Cię zainteresować

Kompletując wyposażenie zakrystii w e-religijne.pl, warto zobaczyć również gongi liturgiczne (do wyróżnienia momentu przeistoczenia w dużych kościołach), kołatki drewniane wielkopostne (obowiązkowy zamiennik dzwonków w Triduum Sacrum), trony pod monstrancję i monstrancje z pracowni Calix oraz szarfy do dzwonków w kolorach liturgicznych.