Kościół. Wspólnota miłości - Benedykt XVI (seria Fundamenty Wiary)

Kościół. Wspólnota miłości to trzeci tom serii Fundamenty Wiary Edycji Świętego Pawła. Antologia 28 krótkich tekstów Benedykta XVI o Kościele, wybranych z audiencji generalnych, homilii i encyklik z lat 2005–2012.

Ułożył je włoski redaktor Giuliano Vigini w pięciu rozdziałach: wspólnota wiary, przepowiadania, modlitwy, służby i w drodze. Każdy mikro-rozdział ma 2–3 strony, więc książkę czyta się po kawałku, nie ciągiem.

Antologia, nie traktat

Benedykt XVI uchodzi za teologa wymagającego. Pierwsza próba lektury Jezusa z Nazaretu albo Soli ziemi potrafi zniechęcić osobę bez systematycznej formacji teologicznej. Vigini wybiera inną drogę: zamiast traktatu daje 28 fragmentów po kilka stron każdy.

Materiał czerpie z dziewięciu audiencji generalnych, ośmiu homilii, pięciu przemówień (m.in. do seminarzystów we Fryburgu, do przełożonych generalnych żeńskich zgromadzeń zakonnych), dwóch encyklik (Deus caritas est, Sacramentum caritatis), adhortacji, motu proprio i orędzia Urbi et Orbi. Vigini wyciąga te teksty z różnych kontekstów i zbiera wokół jednej myśli redaktorskiej: Kościół jako wspólnota miłości. Bez aparatu naukowego w tekście, z pełnymi odsyłaczami do źródeł (data, miejsce, dokument) na końcu książki.

Sam Benedykt w tych fragmentach mówi prostszym językiem niż w swoich autorskich książkach. To głównie teksty pastoralne wygłoszone do wiernych zgromadzonych na placu św. Piotra albo w bazylikach, nie wykłady dla akademickich teologów. Tu wchodzi się małymi porcjami i wraca po kilku dniach.

Pięć wymiarów wspólnoty

Vigini układa myśl Benedykta XVI wokół pięciu doświadczeń Kościoła. Wspólnota wiary: Chrystus i Jego Kościół, Duch Święty, posługa papieża i biskupów, jedność, ciągłe nawracanie. Wspólnota przepowiadania: orędzie zbawienia, misja Piotra, wartość Tradycji, nowa ewangelizacja. Wspólnota modlitwy: modlitwa osobista, liturgia jako szkoła modlitwy, wiara eucharystyczna, kontemplacja w życiu konsekrowanym, ekumenizm. Wspólnota służby: kapłaństwo, hierarchia, miłość Chrystusa, prawda i miłosierdzie. Wspólnota w drodze: świętość, misja, jedność chrześcijan. W praktyce jeden mikro-tekst to materiał na pojedyncze lectio, krótkie wprowadzenie do rozważania we wspólnocie albo punkt wyjścia kazania.

Czego nie widać w opisie wydawcy

Cytaty biblijne pochodzą z paulistycznego przekładu Pisma Świętego (Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2011). To spójność terminologiczna, której Benedykt XVI nie miał w oryginalnych wystąpieniach włoskich, gdzie cytował z różnych włoskich wydań Biblii. Polski przekład Dariusz Chodyniecki, redakcja ks. Mariusz Górny. Każdy z 28 fragmentów ma w wykazie źródeł podaną datę i dokument macierzysty: od audiencji generalnej z 15 marca 2006 po homilię z konsystorza nowych kardynałów z 25 listopada 2012. Jeśli któryś fragment się zakorzeni, można sięgnąć po pełną wersję na vatican.va. Tytuł oryginalny: La chiesa. Comunità dell'amore, Edizioni San Paolo 2023, z copyright Dicastero per la Comunicazione Stolicy Apostolskiej.

Dla kogo

Dla wspólnot zakonnych, które potrzebują materiału na 10–15 minut wprowadzenia w rozważanie wspólnotowe. Karmelitanki bose i benedyktynki regularnie biorą tę serię do bibliotek formacyjnych. Dla świeckich z formacją duchową, którzy słyszeli o Benedykcie XVI, ale odkładali jego trylogię chrystologiczną na później. Dla kapłanów szukających materiału do homilii o eklezjologii: jeden mikro-tekst to często gotowy szkielet kazania. Dla katechistów i formatorów, którzy chcą podać myśl papieża bez teologicznego aparatu krytycznego. Komu Jezus z Nazaretu wydaje się za duży na początek, niech zacznie od tej książki.

Co warto wiedzieć

Czy można czytać tę książkę bez przygotowania teologicznego?

Tak. Fragmenty pochodzą z audiencji generalnych i homilii. Benedykt XVI mówił tam do wiernych zgromadzonych w Watykanie, nie do akademików. Język jest precyzyjny, ale nie żargonowy. Pojedyncze terminy łacińskie (sensus Ecclesiae, potestas docendi, Dominus Iesus) Vigini zostawia w oryginale, bez tłumaczenia w nawiasie. Z reguły jedno takie wyrażenie na akapit, znaczenie wynika z kontekstu.

Czym ta seria różni się od trylogii „Jezus z Nazaretu"?

Jezus z Nazaretu to autorskie, ciągłe dzieło Josepha Ratzingera. Trzy tomy systematycznej chrystologii, znaczna objętość, miesiące lektury. Seria Fundamenty Wiary to redakcja antologiczna autorstwa Giuliano Viginiego: krótkie fragmenty już wygłoszone publicznie, wybrane i ułożone tematycznie. Tu wchodzi się małymi porcjami, tam trzeba zarezerwować czas na pełny wywód.

Czy trzeba przeczytać pierwsze dwa tomy, żeby zrozumieć ten?

Nie. Każdy tom jest osobnym tematycznym układem i czyta się go niezależnie. Pierwszy tom: Wiara. Największy dar. Drugi tom: Jezus Chrystus. Bóg z nami. Seria zaplanowana na 10 tomów. W kolejce: Maryja, Apostołowie, Cnoty boskie, Sakramenty, Przykazania, Modlitwa, Święci.

Czy ta książka nadaje się do formacji wspólnotowej?

Tak. 28 krótkich tekstów to materiał na 28 spotkań, czyli jeden mikro-rozdział na rozważanie, dyskusję, modlitwę. Format pasuje do schematu lectio (lectio – meditatio – oratio – contemplatio), gdzie fragment papieża zastępuje przewodnik. W przypadku roku formacyjnego trwającego 9 miesięcy daje to materiał na cotygodniowe spotkanie z zapasem.

Czy są tu fragmenty z encyklik Benedykta XVI?

Tak. Z Deus caritas est i Sacramentum caritatis, plus motu proprio Ubicumque et semper. Reszta to homilie i audiencje generalne. Wykaz źródeł na końcu książki podaje pełne adnotacje bibliograficzne dla każdego fragmentu.

Sklep e-religijne.pl prowadzi literaturę Edycji Świętego Pawła od lat. Serię Fundamenty Wiary mamy w dniu jej polskiej premiery. Książka jest pomyślana jako pomoc dla każdego, kto chce pogłębić chrześcijańską tożsamość, z tym uczciwym ograniczeniem, że nie dostajesz tu pełnej eklezjologii Ratzingera, tylko jej zarys w 28 dawkach. Dla osoby, która chce wejść w myślenie Benedykta XVI inaczej niż przez wielkie traktaty, ta seria jest jedną z najprzystępniejszych dróg dostępnych po polsku.