Biblia Ojców – Edycja Świętego Pawła

Co właściwie znajduje się w serii Biblia Ojców?

Biblia Ojców udostępnia polskiemu czytelnikowi źródłowe teksty wczesnochrześcijańskiej egzegezy Biblii. Nie są to współczesne książki streszczające poglądy Ojców Kościoła. Poszczególne tomy zawierają przekłady ich własnych homilii i komentarzy do konkretnych ksiąg i fragmentów Pisma Świętego.

Serię otworzyły homilie Jana Chryzostoma do Drugiego Listu św. Pawła do Koryntian. Kolejne tomy przyniosły m.in. jego homilie do Pierwszego Listu do Koryntian, Filipian, Kolosan, Tesaloniczan, Efezjan i Psalmów, a także komentarze Diodora z Tarsu do Psalmów, homilie Orygenesa oraz teksty Cyryla Aleksandryjskiego, Hipolita i Teodoreta z Cyru.

Homilia Ojca Kościoła a współczesny komentarz biblijny

Przy wyborze książki z tej serii warto rozróżnić dwa sposoby pracy z Biblią. Współczesny komentarz naukowy najczęściej systematycznie analizuje tekst, jego język, budowę, kontekst historyczny i problemy egzegetyczne. Starożytna homilia powstała natomiast przede wszystkim jako tekst głoszony do konkretnej wspólnoty.

Dlatego autor patrystyczny nie zawsze objaśnia każdy werset z jednakową dokładnością. Może zatrzymać się przy jednym zdaniu lub obrazie i rozwinąć z niego dłuższy wywód teologiczny, moralny albo duszpasterski. Właśnie ta różnica jest jedną z największych wartości Biblii Ojców: pozwala zobaczyć nie tylko, jak starożytny autor rozumiał tekst, lecz także jak nim nauczał, argumentował i odnosił go do życia swoich słuchaczy.

Biblia Ojców czy Nowy Komentarz Biblijny?

Wybierz Biblię Ojców, jeśli interesuje Cię patrystyczna recepcja Pisma Świętego i chcesz czytać teksty starożytnych komentatorów w polskim przekładzie. To dobry kierunek również wtedy, gdy pracujesz nad historią egzegezy, patrystyką, homiletyką albo sposobem, w jaki konkretna księga funkcjonowała w nauczaniu wczesnego Kościoła.

Nowy Komentarz Biblijny będzie właściwszy, jeśli podstawowym celem jest współczesna, systematyczna analiza konkretnej księgi. NKB prowadzi przez problemy tekstowe, literackie, historyczne i teologiczne z perspektywy dzisiejszej biblistyki. Obie serie mogą więc się uzupełniać, ale odpowiadają na inne pytania.

Przekłady i opracowanie tekstów

Tomy Biblii Ojców są przygotowywane na podstawie tekstów starożytnych i przekładane na język polski. W zależności od publikacji przekładom towarzyszą wprowadzenia, noty, bibliografie, indeksy lub inne elementy pomagające osadzić dzieło w kontekście autora i epoki.

Przykładem jest przekład homilii Jana Chryzostoma przygotowywany przez ks. prof. Antoniego Paciorka. W tomie poświęconym Listowi do Efezjan każdą homilię poprzedza schemat jej treści, co pozwala szybciej odnaleźć omawiane zagadnienia. Inne tomy mają własną strukturę, dlatego przed zakupem warto sprawdzić opis konkretnej publikacji.

Od Psalmów po listy św. Pawła

Seria nie jest komentarzem do całej Biblii prowadzonym kolejno od Księgi Rodzaju do Apokalipsy. Każdy tom stanowi osobną publikację związaną z określonym starożytnym autorem i komentowanym tekstem biblijnym.

W Biblii Ojców znajdują się zarówno teksty dotyczące Starego Testamentu – przede wszystkim Psalmów i Księgi Daniela – jak i rozbudowana grupa homilii oraz komentarzy do listów św. Pawła. Dzięki temu tomy można wybierać według interesującej księgi, autora patrystycznego lub rodzaju tekstu, bez konieczności czytania serii od pierwszego tomu.

Seria nagrodzona FENIKSEM

Pierwszy tom Biblii Ojców ukazał się w 2019 roku. Był nim pełny polski przekład homilii Jana Chryzostoma do Drugiego Listu św. Pawła do Koryntian. Projekt był rozwijany w kolejnych latach, a w 2023 roku seria „Biblia Ojców” pod redakcją ks. prof. Antoniego Paciorka otrzymała Nagrodę Stowarzyszenia Wydawców Katolickich FENIKS w kategorii „Seria wydawnicza / Dzieła zebrane”.

Dla kogo jest Biblia Ojców?

Po serię warto sięgnąć szczególnie podczas pracy z patrystyką, historią egzegezy i teologią biblijną. Może być przydatna dla kapłana przygotowującego homilię lub konferencję, teologa i studenta, katechety, prowadzącego grupę biblijną oraz czytelnika, który zna już współczesne komentarze i chce poznać wcześniejsze warstwy chrześcijańskiej interpretacji Biblii.

Nie trzeba jednak traktować tych tomów wyłącznie jako literatury akademickiej. Homilie powstawały jako teksty głoszone do realnych wspólnot, dlatego obok egzegezy często zawierają argumentację moralną, duszpasterską i duchową. Trzeba tylko pamiętać, że język, problemy i sposób interpretacji pochodzą z innej epoki – właśnie dlatego warto korzystać z wprowadzeń i not przygotowanych do poszczególnych wydań.

Co warto wiedzieć o serii Biblia Ojców?

Czy Biblia Ojców jest komentarzem do całego Pisma Świętego?

Nie. Seria składa się z osobnych przekładów starożytnych homilii i komentarzy do wybranych ksiąg oraz fragmentów Biblii. Każdy tom należy więc dobierać według komentowanego tekstu i autora.

Czy tomy Biblii Ojców trzeba czytać po kolei?

Nie. Numeracja porządkuje serię wydawniczą, ale poszczególne tomy są samodzielnymi publikacjami. Można rozpocząć od Psalmów, Księgi Daniela, konkretnego listu św. Pawła albo od interesującego autora, np. Jana Chryzostoma czy Orygenesa.

Czym Biblia Ojców różni się od Nowego Komentarza Biblijnego?

Biblia Ojców udostępnia przede wszystkim teksty starożytnych komentatorów i kaznodziejów w polskim przekładzie. Nowy Komentarz Biblijny jest natomiast współczesną serią opracowań przygotowanych przez biblistów. Pierwsza seria pozwala poznać patrystyczną interpretację Pisma, druga służy przede wszystkim współczesnemu studium egzegetycznemu.