Droga wiary przez znaki w Ewangelii według św. Jana - s. Teresa Borkowska OP, ks. Paweł Pawlikowski OP

„Droga wiary przez znaki w Ewangelii według św. Jana” Teresy Borkowskiej OP i Pawła Pawlikowskiego OP koncentruje się na jednym z najważniejszych kluczy do lektury czwartej Ewangelii: znakach dokonywanych przez Jezusa. Autorzy omawiają siedem wydarzeń – od przemiany wody w wino w Kanie Galilejskiej aż po wskrzeszenie Łazarza – analizując ich kontekst biblijny, symbolikę, znaczenie teologiczne i miejsce w strukturze Ewangelii Jana.

Nie jest to komentarz ograniczony do wyjaśnienia kolejnych wersetów. Autorzy świadomie łączą egzegezę, analizę językową i historyczną, teologię biblijną oraz wymiar duchowy. Dzięki temu książka może służyć zarówno do pogłębionego studium Ewangelii, jak i do osobistej pracy ze Słowem Bożym.

Siedem znaków, które prowadzą przez Ewangelię św. Jana

We wstępie autorzy przypominają, że Ewangelia Jana różni się od Ewangelii synoptycznych między innymi sposobem przedstawiania cudów Jezusa. Jan określa je mianem „znaków” – wydarzeń, które nie zatrzymują uwagi na samym cudzie, lecz wskazują na głębszą rzeczywistość i objawiają tożsamość Jezusa.

Książka została zbudowana wokół siedmiu takich znaków:

1. Przemienienie wody w wino – J 2,1–11,
2. Uzdrowienie syna dworzanina z Kafarnaum – J 4,46–54,
3. Uzdrowienie chorego przy sadzawce Betesda – J 5,1–18,
4. Cudowne rozmnożenie chleba – J 6,1–15,
5. Jezus kroczący po jeziorze – J 6,16–21,
6. Uzdrowienie niewidomego od urodzenia – J 9,1–7,
7. Wskrzeszenie Łazarza – J 11,1–45.

Taki układ wynika bezpośrednio ze spisu treści książki i odpowiada klasycznemu podziałowi pierwszej części Ewangelii Jana jako „Księgi znaków”. 

Nie tylko „co się wydarzyło?”, ale „co ten znak objawia?”

Największą wartością tej książki jest sposób, w jaki autorzy prowadzą czytelnika od narracji do jej głębszego sensu. Przy każdym znaku zwracają uwagę na szczegóły, które przy szybkiej lekturze można łatwo przeoczyć: miejsce wydarzenia, osoby uczestniczące w scenie, użyte przez ewangelistę słowa, symbole, odniesienia do Starego Testamentu oraz szerszą teologię czwartej Ewangelii.

Przykładowo przy wydarzeniu w Kanie Galilejskiej nie zatrzymują się na samym cudzie przemiany wody w wino. Analizują motyw wesela, relację Jezusa i Maryi, symbolikę stągwi, znaczenie „godziny” Jezusa oraz to, w jaki sposób pierwszy znak zapowiada dalsze objawianie Jego chwały.

W rozdziale o uzdrowieniu syna dworzanina autorzy pokazują z kolei, że opowiadanie dotyczy nie tylko fizycznego uzdrowienia, lecz również drogi wiary człowieka, który musi zaufać słowu Jezusa, zanim zobaczy rezultat. :contentReference[oaicite:3]{index=3}

Egzegeza zakorzeniona w szerszym kontekście biblijnym

To nie są luźne medytacje nad siedmioma cudami. W tekście regularnie pojawiają się odniesienia do innych fragmentów Pisma Świętego, terminów greckich, kontekstu żydowskiego, geografii biblijnej oraz do literatury egzegetycznej.

Autorzy korzystają również z komentarzy i opracowań biblistycznych. Bibliografia oraz przypisy pokazują, że interpretacja nie opiera się wyłącznie na osobistej refleksji, ale została osadzona w pracy egzegetycznej. Jednocześnie język pozostaje na tyle przystępny, że książka nie ma charakteru akademickiego podręcznika przeznaczonego wyłącznie dla biblistów.

Od egzegezy do drogi wiary

Tytuł książki dobrze oddaje jej drugi poziom. Znaki w Ewangelii Jana nie są dla autorów wyłącznie materiałem do analizy historycznej czy literackiej. Każdy z nich staje się pytaniem skierowanym do czytelnika: o zaufanie Jezusowi, sposób przeżywania wiary, relację ze Słowem Bożym i gotowość przyjęcia tego, co objawia Chrystus.

Autorzy piszą we wstępie, że kolejne rozdziały mają pomagać w osobistym rachunku sumienia i w stawaniu w prawdzie przed Jezusem. Dlatego książka zajmuje miejsce pomiędzy komentarzem biblijnym a pogłębioną lekturą duchową: najpierw próbuje dobrze zrozumieć tekst, a dopiero potem pyta, co oznacza on dla życia człowieka.

Co pokazuje analiza wnętrza książki?

Już pierwsze rozdziały pokazują, że autorzy nie stosują jednego mechanicznego schematu komentarza. W zależności od omawianego znaku zatrzymują się przy tych elementach, które są istotne dla konkretnej perykopy.

Przy Kanie pojawiają się m.in. zagadnienia początku stworzenia, relacji oblubieńczej, roli Maryi i symboliki uczty. Przy uzdrowieniu syna dworzanina autorzy omawiają Kafarnaum, drogę Jezusa, postać królewskiego urzędnika i dynamikę wiary. Przy rozmnożeniu chleba szerzej wchodzą w geografię Jeziora Galilejskiego, kontekst Paschy, symbolikę chleba oraz odniesienia eucharystyczne.

Dzięki temu czytelnik otrzymuje nie tylko omówienie siedmiu scen, ale również wprowadzenie w sposób czytania Ewangelii św. Jana: zwracanie uwagi na symbole, powracające motywy, związki między poszczególnymi wydarzeniami i relację między znakiem a objawieniem osoby Jezusa. 

Dla kogo będzie odpowiednia ta książka?

„Droga wiary przez znaki” będzie dobrym wyborem dla osób, które chcą pogłębić znajomość Ewangelii według św. Jana, ale nie szukają wyłącznie akademickiego komentarza werset po wersecie.

Szczególnie dobrze odpowiada potrzebom:

• czytelników zainteresowanych komentarzami do Nowego Testamentu,
• osób prowadzących kręgi biblijne i spotkania ze Słowem Bożym,
• katechetów, duszpasterzy i liderów wspólnot,
• osób praktykujących medytacyjną lekturę Pisma Świętego,
• czytelników zainteresowanych teologią i symboliką Ewangelii św. Jana.

Nie zastępuje obszernego komentarza naukowego do całej Ewangelii Jana. Jej zaletą jest właśnie koncentracja na siedmiu znakach i konsekwentne połączenie pracy nad tekstem z pytaniem o drogę wiary czytelnika.

Autorzy – biblistyka połączona z doświadczeniem formacyjnym

Teresa Borkowska OP jest teolożką i biblistką, a także współzałożycielką Szkoły Biblijnej w Szczecinie. Paweł Pawlikowski OP jest dominikaninem i duszpasterzem; również współtworzył Szkołę Biblijną w Szczecinie. Autorzy publikowali wcześniej wspólnie m.in. książki dotyczące formacji chrześcijańskiej i sakramentu chrztu.

Ich doświadczenie dobrze odpowiada charakterowi „Drogi wiary przez znaki”: książka zachowuje zainteresowanie szczegółem tekstu biblijnego, ale nie zatrzymuje się na warstwie filologicznej czy historycznej. Jej celem jest doprowadzenie czytelnika do lepszego rozumienia Ewangelii i do osobistej odpowiedzi wiary.