Abigail. Gniew niszczący i gniew twórczy - s. Anna Maria Pudełko, s. Judyta Pudełko PDDM

Abigail. Gniew niszczący i gniew twórczy jest najlepszą polską książką o pracy z gniewem, jaka ukazała się w 2026 roku. Na 136 stronach dwie siostry — biologiczne, nie tylko zakonne — prowadzą czytelnika przez jedną z najmniej znanych historii biblijnych (1 Sm 25), żeby pokazać coś, czego nie znajdzie ani w podręczniku psychologii, ani w komentarzu egzegetycznym z osobna: jak emocja, którą katechizm nazywa moralnie obojętną (KKK 1763), staje się albo siłą niszczącą, albo paliwem dojrzałości.

Książka, która wyrosła z konkretnych rekolekcji

To nie jest tekst napisany przy biurku. Abigail to zapis i rozwinięcie rekolekcji wielkopostnych „Pomiędzy pasywnością a agresją", które s. Anna Maria Pudełko AP i s. Judyta Pudełko PDDM wygłosiły 23–24 marca 2023 roku w Parafii Świętych Archaniołów w Aleksandrowie Łódzkim na zaproszenie Duszpasterstwa Kobiet Archidiecezji Łódzkiej. Z konferencji wielkopostnej wyrosła publikacja, która zachowała ciepło żywego słowa — i jednocześnie dorobiła się aparatu egzegetycznego oraz przypisów psychologicznych, których w sali parafialnej zabrakłoby miejsca.

Co czytelnik dostaje w trzech częściach

Książka ma jasną architekturę. Część pierwsza, „Trzy historie", prowadzi czytelnika przez 25. rozdział Pierwszej Księgi Samuela: gniew Dawida (chęć odwetu), głupotę i pasywność Nabala (jedynego człowieka w całej Biblii noszącego imię „głupiec"), wreszcie asertywną mediację Abigail — kobiety, której imię oznacza „radość mojego ojca".

Część druga, „Od zranienia do uleczenia", przenosi temat na grunt psychologii — z trójkątem dramatycznym (krzywdziciel, ofiara, obserwator) jako kluczem do rozpoznania własnych ról.

Część trzecia, „Uleczenie w praktyce", to sześć medytacji kontemplacyjnych, w tym praca z przypowieścią o miłosiernym Samarytaninie.

Dlaczego ten dwugłos działa

Tu jest serce tej książki. S. Judyta Pudełko PDDM — biblistka — wnosi precyzję egzegezy: tłumaczy znaczenie hebrajskiego rdzenia nbl („usychać, rozpadać się, być daremnym"), pokazuje, że Karmel z opowieści to nie góra na północy Izraela, ale tereny pustynne na południe od Hebronu, wyjaśnia, dlaczego Nabal jako Kalebita miał szczególną pozycję społeczną. 

S. Anna Maria Pudełko AP — apostolinka, psycholog — przekłada to na język współczesnych mechanizmów: pokazuje, jak agresja pasywna ujawnia się przez „mutyzm, brak wyrażania siebie", jak negowana złość zapisuje się w ciele (bezsenność, sztywny kark, wrzody), jak komunikaty z dzieciństwa typu „nie złość się, bądź grzeczna" rujnują dorosłą zdolność do asertywności.

Te dwa głosy nie konkurują — układają się w spójną tezę: nie ma dojrzałości chrześcijańskiej bez umiejętności twórczego przeżywania gniewu. Asertywność bez empatii staje się bezwzględnością; empatia bez asertywności staje się pobłażliwością. Abigail jako biblijna mediatorka pokazuje, że można jedno i drugie naraz.

Co zostaje po lekturze — perspektywa duchowa

Czytelnik, który podejmie tę książkę uczciwie (a nie tylko jako lekturę informacyjną), wychodzi z niej z trzema rzeczami. Po pierwsze — z rozpoznaniem własnego dominującego mechanizmu obronnego: kim jestem najczęściej w trójkącie dramatycznym, kiedy się ranię. Po drugie — z biblijnym językiem do nazywania własnych poruszeń, który nie redukuje ich do „grzechu gniewu", ale i nie rozgrzesza wszystkiego psychologią. Po trzecie — z konkretnym narzędziem modlitewnym, bo część trzecia daje gotowy materiał do lectio nad miłosiernym Samarytaninem, scenariusz pracy z własnymi ranami w świetle Łk 10, sześć etapów kontemplacji, które można rozłożyć na sześć dni rekolekcji indywidualnych. To książka, która nie zostawia czytelnika z diagnozą — daje mu drogę. Dla osoby pracującej duchowo z gniewem (własnym albo cudzym) to jest moment, w którym lektura zamienia się w przemianę. I to jest jej największa wartość — żaden z dostępnych na polskim rynku poradników psychologii pastoralnej nie łączy egzegezy 1 Sm 25 z modelem Karpmana i z medytacją kontemplacyjną w taki sposób.

Dla kogo

• Duszpasterze i rekolekcjoniści — gotowy materiał na rekolekcje wielkopostne dla kobiet, dni skupienia, konferencje formacyjne; trzy postaci biblijne to naturalna struktura trzech konferencji.
• Kobiety pracujące indywidualnie nad emocjami — z pytaniami do rachunku sumienia po każdej części, z miejscem na własne notatki (książka ma wkomponowane strony do pisania).
• Animatorki wspólnot kobiecych, kręgów Domowego Kościoła, grup formacyjnych — można wziąć po fragmencie i poprowadzić spotkanie wokół jednej postaci.
• Psychologowie i terapeuci o profilu chrześcijańskim (SCh, integracja chrześcijańska) — jako lektura pomocnicza dla klientów, którzy szukają języka łączącego psychologię z wiarą.
• Kierownicy duchowi — szczególnie ci, którzy pracują z osobami po doświadczeniu przemocy domowej lub instytucjonalnej.

Uczciwe ograniczenie

To nie jest książka dla osoby, która oczekuje lekkiej, krzepiącej lektury duchowej. Tekst wymaga gotowości do skonfrontowania się z własnym cieniem — autorki proszą czytelnika o szczere odpowiedzi na pytania typu „w czym sama siebie okradasz?", „kiedy opuszczałaś samą siebie?". Bez tej gotowości książka pozostanie zbiorem ciekawych obserwacji.

Co zauważyliśmy po otwarciu paczki

Sklep e-religijne.pl od 2009 roku specjalizuje się w literaturze religijnej, więc opis publikacji budujemy na własnym kontakcie z egzemplarzem. Format 14,5 × 20,5 cm i miękka oprawa broszurowa to świadomy wybór wydawcy — książka jest lekka, mieści się w torebce, łatwo się ją bierze na rekolekcje wyjazdowe. Projekt graficzny Katarzyny Nity-Basy zasługuje na osobną wzmiankę: rozdziały otwierają akwarelowe pejzaże pustyni judzkiej, marginesy zdobią subtelne ornamenty kwiatowe w stonowanej palecie ziemi, a okładkowy portret Abigail z koszem chleba i dwoma dzbanami wina to nawiązanie do dosłownego tekstu 1 Sm 25,18. To książka, którą po prostu chce się trzymać w rękach. Tekst biblijny przytaczany jest za przekładem Edycji Świętego Pawła z 2011 roku. Publikacja ukazała się z nihil obstat ks. Mariusza Górnego SSP wystawionym w Częstochowie 28 stycznia 2026 roku.

Co warto wiedzieć

Czy książkę można dać osobie świeżo po doświadczeniu przemocy?

Z ostrożnością. Część druga zawiera mocne treści o trójkącie dramatycznym i mechanizmach ofiarnych — najlepiej, by lektura była wsparta rozmową z kierownikiem duchowym lub terapeutą. Sama publikacja nie zastępuje terapii.

Czy nadaje się jako materiał na rekolekcje wielkopostne dla kobiet?

Tak — i wprost do tego została napisana. Trzy postaci biblijne (Dawid, Nabal, Abigail) plus część trzecia o uleczeniu dają gotową strukturę czterech konferencji albo czterech dni skupienia.

Czy są ćwiczenia do samodzielnej pracy?

Tak, rozsiane między rozdziałami: pytania do refleksji, miejsce na notatki, sześć etapów kontemplacji w części trzeciej z konkretnym scenariuszem modlitwy nad Łk 10,30-37.

Czym ta książka różni się od innych pozycji o gniewie wydawnictw katolickich?

Większość polskich poradników o gniewie pisanych z perspektywy chrześcijańskiej idzie albo czysto psychologiczną drogą (z dodanym rozdziałem o miłosierdziu), albo czysto duchową (z odwołaniem do Ojców Pustyni). Abigail łączy egzegezę konkretnej perykopy biblijnej z analizą transakcyjną i z medytacją kontemplacyjną — i robi to w formacie dwugłosu dwóch sióstr, co nadaje całości naturalności rozmowy.

Czy publikacja zawiera pełny tekst 1 Sm 25?

Tak — perykopa jest przytoczona w całości na początku, jako materiał wyjściowy do dalszej pracy.

W sklepie e-religijne.pl książka jest dostępna z wysyłką w 24 - 48 godzin, z prawem zwrotu w ciągu 14 dni. Polecamy zestawić ją z innymi publikacjami z duchowości kobiecej i pracy z emocjami — szczególnie z pozycjami Anny Rusak (np. Zaplątani w pępowinę), do których autorki wprost się odwołują w bibliografii.