Anioł w sztuce

O aniołach mówią teologowie, mistycy, poeci, malarze i dzieci. Przede wszystkim wymieńmy św. Tomasza z Akwinu, filozofa i teologa, zwanego zresztą Doctor Angelicus. Filozofia niewiele może o nich powiedzieć, dopiero Objawienie sprawia, że anioło­wie stają się nam bliscy, konieczni. Przypatrzmy się więc Biblii. Jej krajobrazy zaludniają duchy czyste -wysłannicy samego Boga, zaś w tradycjach wschodnich podkreśla się bardzo silnie związki aniołów z kosmosem. Trudno wyobrazić sobie wszechświat hierarchicznie uporządkowany bez stopnia doskonałości stano­wionego przez aniołów. Oni powinni istnieć, ostrożnie sugerują miłośnicy mądrości. Oni istnieją rzeczywiście, z emfazą głoszą karty Pisma Świętego. W teologicznej kulturze średniowiecza pojawiło się wręcz przekonanie o niezliczonej liczbie aniołów, co wiązało się z tezą, iż hojność Boga kazała mu stwarzać tym więcej bytów, im są doskonalsze. I ta wielość aniołów stanowi o miłości Boga, będzie zapewniał mistrz Eckhard 1. Natomiast żyjący w III w. po Chrystusie Orygenes w polemice z Prawdziwym słowem pogańskiego platonika Celsusa przeciwstawiał się teorii określającej aniołów mianem demonów. Mówił, że trzeba zdobyć przekraczającą ludzkie możliwości wiedzę o aniołach. Kiedy to osiągniemy, wtedy na pewno nie będziemy „modlili się do aniołów", lecz do Zbawiciela, Syna Bożego, który jest Słowem, Mądrością i Prawdą. Wiedza odkryta o naturze i życiu aniołów nie pozwoli nam zanosić modlitw do kogokolwiek poza Bogiem 2. Dzięki temu zostaje zachowana religijnie pojęta proporcja. Każde ze stworzeń ma swe, ustanowione logikąBożej miłości, miejsce i znaczenie. Warte są również przypomnienia uwagi Teodoreta z Cyru, sławnego i wielostronnego pisarza V wieku po Chrystusie. Pisał on w dziele Leczenie chorób hellenizmu, że Pismo Święte poucza o istnieniu pewnych niewidzialnych potęg, które nie potrzebują żadnej płci, gdyż jako nieśmiertelni nie muszą oczekiwać pomnożenia, a jako niecieleśni nie mogą łączyć się w seksualnym związku. Ich zadaniem jest tańczyć w niebie i śpiewać hymn Stworzycielowi; nadto wypełniają one wszystko, co im rozkaże wola Boża: Bóg posyła ich, aby troszczyły się o ludzkie zbawienie.