Modlitwa zmęczonych Kościołem. O buncie, gniewie i zaufaniu - Mateusz Filipowski OCD, Marcin Jakimowicz

Czy można kochać Kościół, jeśli doświadczyło się w nim zranienia? Od tego pytania zaczyna się „Modlitwa zmęczonych Kościołem” — zapis rozmowy Mateusza Filipowskiego OCD i Marcina Jakimowicza, ze wstępem abp. Adriana Galbasa SAC (Wydawnictwo WAM, premiera 26 sierpnia 2026).

Zamiast religijnych sloganów i prostych odpowiedzi autorzy zostawiają przestrzeń do osobistej refleksji, a całą rozmowę przeplatają ćwiczeniami duchowymi. Piszą o wierze, która nie rodzi się z pewności, lecz dojrzewa pośród pytań, rozczarowań i doświadczeń burzących wyobrażenia o Bogu i Kościele. Jest tu dwóch ludzi, którzy w Kościele zostali, i którzy uczciwie mówią, ile ich to czasem kosztuje.

O czym rozmawiają Filipowski i Jakimowicz

O życiu duchowym, które wydarza się wewnątrz życia Kościoła, także wtedy, gdy wspólnota staje się miejscem zgorszenia. Autorzy szczerze szukają odpowiedzi na pytania, których w kazaniach zwykle się nie zadaje: jak zachować wiarę, gdy kończą się łatwe odpowiedzi? A może właśnie wtedy, gdy wszystko się rozpada, Bóg jest najbliżej?

Osobny wątek to modlitwa wolna od perfekcjonizmu: taka, w której jest miejsce zarówno na wdzięczność i ufność, jak i na bunt. Punktami odniesienia stają się prostota, przyjaźń i empatia; duchowość, która nie ucieka przed gniewem, zwątpieniem, kryzysem czy depresją. Autorzy poświęcają uwagę zmęczeniu Kościołem, doświadczeniu cierpienia i sensowi pozostawania we wspólnocie mimo jej słabości. W nocie wydawcy pada sformułowanie o przejściu od teologii triumfalizmu do teologii kruchości: to, co w nas ranliwe, nie jest defektem natury, lecz ludzkim DNA, które Bóg uczynił swoim przez wcielenie.

Rozmowę przeplatają ćwiczenia duchowe. Jednym z nich jest medytacja nad tryptykiem Kamili Kansy: trzema obrazami korespondującymi z tematami książki. To nie lektura do przeczytania jednym ciągiem, raczej materiał do przepracowania we własnym tempie.

Kim są rozmówcy

Mateusz Filipowski OCD to karmelita bosy, patrolog i rekolekcjonista, promotor nurtu modlitwy kontemplacyjnej oraz duszpasterz osób skrzywdzonych seksualnie w Kościele. Autor „Anatomii Prostoty” o św. Teresie z Lisieux i współautor „Tkania”. Marcin Jakimowicz jest dziennikarzem i ewangelizatorem, autorem bestsellerowych „Radykalnych” i ponad dwudziestu książek; interesuje go to, co Duch Święty mówi dziś do Kościoła. Temat zranienia i zgorszenia nie jest więc dla żadnego z nich teorią: jeden towarzyszy osobom skrzywdzonym zawodowo, drugi od lat opisuje Kościół od środka.

Czym „Modlitwa zmęczonych Kościołem” różni się od „Tkania”

Filipowski określa nową książkę jako pewnego rodzaju kontynuację „Tkania. Modlitwy i kontemplacyjnego lifestyle’u” — pogłębienie tematów duchowych, których tam nie udało się rozwinąć, przy całkowicie nowym ukierunkowaniu. „Tkanie” krąży wokół samej modlitwy i kontemplacyjnego stylu życia; „Modlitwa zmęczonych Kościołem” przenosi ciężar na zmaganie się z Kościołem, w którym się żyje, trwa i poszukuje. Znajomość pierwszej książki nie jest potrzebna, żeby wejść w drugą, ale razem tworzą spójny dwugłos o modlitwie i wspólnocie.

Czego nie widać w opisie wydawcy

Z fragmentów opublikowanych przez autorów przed premierą wiemy, że rozmowa dotyka także polskiej specjalności narzekania: Filipowski przywołuje bł. Henryka Suzo, według którego wieczne narzekanie jest „modlitwą demonów”, i przeciwstawia mu przepowiadanie akcentujące dobro w człowieku. Inny opublikowany fragment rozprawia się z dualizmem sacrum–profanum: z myśleniem „albo się modlę, albo się podlę”, które dzieli świat na świętych i onych. Abp Galbas we wstępie nazywa obu autorów przede wszystkim uczciwymi i przyznaje, że ich diagnozy Kościoła nad Wisłą AD 2026 bywają gorzkie, a jednak niepozbawione nadziei.

Co warto wiedzieć

Czy „Modlitwa zmęczonych Kościołem” to kontynuacja książki „Tkanie”?

Tak — sam Filipowski określa ją jako pewnego rodzaju kontynuację i pogłębienie „Tkania”, przy nowym ukierunkowaniu: mniej o technice modlitwy, więcej o życiu duchowym wewnątrz Kościoła. Obie książki można czytać osobno; czytelnikom „Tkania” nowa pozycja rozwija wątki, na które tam zabrakło miejsca. W naszej ofercie znajdziesz też „Tkanie” oraz „Anatomię Prostoty” tego samego autora.

Kto napisał wstęp do „Modlitwy zmęczonych Kościołem”?

Wstęp napisał abp Adrian Galbas SAC. Charakteryzuje w nim książkę jako rozmowę o wierze w Kościół, którym obaj rozmówcy bywają nieraz zmęczeni, a autorów jednym słowem: uczciwi.

Czy ta książka nadaje się dla osoby zranionej w Kościele?

Tak — pytanie o miłość do Kościoła po doświadczeniu zranienia jest punktem wyjścia całej rozmowy, a Filipowski na co dzień pracuje jako duszpasterz osób skrzywdzonych seksualnie w Kościele. Trzeba jednak wiedzieć, że to książka duchowa z ćwiczeniami, nie poradnik terapeutyczny: nie zastępuje pomocy specjalistycznej ani towarzyszenia duszpasterskiego, może natomiast być ich uczciwym dopełnieniem.

Jakie ćwiczenia duchowe zawiera „Modlitwa zmęczonych Kościołem”?

Rozmowa jest przeplatana ćwiczeniami duchowymi do samodzielnej pracy; autorzy ujawnili przed premierą jedno z nich — medytację nad tryptykiem obrazów Kamili Kansy, korespondujących z tematami książki. Ćwiczenia zapraszają do osobistej refleksji zamiast podawać gotowe odpowiedzi.

Sklep e-religijne.pl prowadzi od 2009 roku teolog z formacją karmelitańską; literatura karmelitów bosych to dział, który rozwijamy od początku istnienia sklepu. Jedno uczciwe zastrzeżenie: to zapis rozmowy z ćwiczeniami, nie systematyczny wykład eklezjologii — kto szuka uporządkowanego traktatu o Kościele, sięgnie po inną pozycję.